Het scenario
afscheid van een vriend
 

Tot mijn grote verbijstering zag ik de volgende dag al dat mijn herinnering niet klopte met de werkelijkheid.

Het film die zich op mijn netvlies had afgespeeld bleek zich niet te voltrekken op een schelpenpad maar op een stuk verharde weg door de abdijtuin en langs de abdijkapel.

Hoewel.

Dat is toch ook niet helemaal waar.

Het schelpenpad waarin de mevrouw van de uitvaartonderneming telkenmale wegzakte met haar kuukse hakjes bleek wel degelijk te bestaan.

Vanaf het hek van de protestantse begraafplaats in Egmond Binnen, het hele rondje rond het kerkje, tot aan het pasgedolven graf kraakten de schelpen onder onze voeten.

Zó fout had mijn brein het toch ook weer niet opgeslagen.

April 2010.

In het met schilderijen volgehangen appelboetje op de abdijtuin in Egmond Binnen staat de kist van een geliefde overledene. 

Geen gewone kist, maar een lieve, vrolijkversierde kist vol felgekleurde vingerverf-kinderhandjes, - lieve woordjes, - bloemetjes, - namen en dito afscheidsgroeten. De draaidoppen waarmee de kist zit dichtgeschroefd zijn met verf veranderd in kinderlijk- smakelijke appeltjes. 

In het boetje is het vol, bomvol, barstens vol, té vol. 
Er moeten mensen buiten blijven staan. 
Ze kunnen de samenkomst volgen via de openslaande deuren die openstaan. 

Op, naast, achter, voor en onder de kist staan bakken vol bonte violen, bossen bloemen, een schildersezel met schilderij, bloeiende takken, klarinet, mandjes narcissen, crocussen, verfpot en verfkwasten. Maar vooral vol met mensen die de kist willen aanraken. Bij wijze van afscheid. En verbondenheid.

Er zijn sprekers, er wordt gezongen, er wordt gehuild, gelachen, meegezongen, gesnikt. 

Bewondering en verwondering gaan hand in hand.

Waarom heeft het zo moeten gaan? 
Waarom? Waarom?

En ondertussen kijken we uit over de abdijtuin waar de appel- en perenbloesem zich schrap zetten tegen de kou en de wind.

De tuin waar hij, voor wie we vandaag bij elkaar zijn, zich zo intens heeft gezet.

Als de samenkomst tegen z'n einde loopt neemt de mevrouw van de uitvaartonderneming de touwtjes in handen. 
Ze doet althans een poging.
Ze past totaal niet in de sfeer van informeel, van hartverwarmend, van spontaan, ongedwongen, van recht uit het hart. 
Dat merken we allemaal, zij zelf waarschijnlijk ook.

Het was haar al die dagen al niet gelukt om een serene afstand te creëren als voorzichting begin van een definitief afscheid. 
Al haar krampachtige pogingen in die richting waren mislukt en ik vroeg me af of het haar nu wel zou gaan lukken.

kr

Midden in de drukte probeerde ze vastberaden de kist te draaien zodat hij naar buiten kon rijden, door de openstaande deuren het voorjaar in.

Maar alles en iedereen stond in de weg, wilde de kist nog even aanraken, wilde niet meewerken aan het laatste vertrek, 
waardoor het voor haar een helse onderneming werd en voor ons een hartverwarmende, lees hartverscheurende, lees lachwekkende vertoning. 
Hoe breng je een artiest naar zijn laatste rustplaats. 

De lange stoet die zich uiteindelijk formeerde, met bloemendragende nabestaanden voorop en goedwillende familie-vrijwilligers om de baar op het rechte pad te houden, slingerde zich langzaam van het appelboetje op de abdijtuin naar de aangrenzende protestantse begraafplaatsje. 

Maar de wind trekt zich niets aan van waardigheid. 
Hij speelde een spelletje rond de kapel en nam alle bloemstukken, rokken en haren te grazen.

Tot iemand riep: Stop, ho!!

Ik liep voorop met een veel te zwaar bloemstuk in mijn handen.
Naast me liep de mevrouw van de uitvaartonderneming, in zedelijk grijs-zwart mantelpak dat de overledene zonder twijfel een gruwelijke uitdossing had gevonden.
Ze zakte telkens met haar hakken in het zand waardoor ze, zonder het zelf te merken, aan waardigheid inboette.
In haar hand een kaarsenstandaard met een brandende kaars en een belletje.
Een brandende kaars. 
Hij, die in de kist lag, met warme klapzoenrode afdrukken van kussen op zijn voorhoofd, had daar z'n hele leven een hekel gehad aan kaarsen!
Dat juist een brandende kaars zijn leven moest symboliseren in de ogen van wat 'normaal' is.
Dat vond ik wel humor. 
Wijzelf zagen meer herkenning in de potten vol bloembollen, de kleurige schilderijen, de schop en de hark die naast zijn kist stonden. 

De klokken van de abdij hielden niet op met beieren. 
We waren de bocht al om richting kerkhof toen we moesten stoppen.

Stop, ho!!
Ik keek achterom.

Er was een flink gat ontstaan in de rij.
Ik zag, met de kapel op de achtergrond, de stoet stilhouden omdat de overledene in zijn waaiboomhouten kist, volgekladderd met felgekleurde vingerverf kinderhandjes, bijkans van de baar afwaaide.
De rollatorwieltjes onder de baar weigerden dienst op het smalle schelpenpad.
En de wind deed de rest.
De pot met kwasten die eerder op de kist had gestaan lag al op de grond. 

De gele plooirok onder de baar wapperde vervaarlijk in het rond. Krachtige jongemannen armen deden verwoede pogingen om te voorkomen dat de kist in de greppel terechtkwam.
Daarachter de stoet die zich liet karakteriseren door opwaaiende rokken en wapperende haren.
De abt van het klooster, die kort daarvoor onhandig een mand violen in zijn handen gedrukt had gekregen, ervoer de armen om zijn hals van de dochter van de overledene, troost biedend en troost vragend. 
Haar wapperende haren hielden gelijke tred met het wapperen van de pij van de abt.
Ik weet zeker dat de arme man die avond heeft moeten biechten.

En voort ging de stoet, naar het graf waar plantjes vergeet-me-nietjes werden kaalgeplukt zodat de bloemetjes en blaadjes op de kist konden neerdalen.
Uit vrolijk gekleurde strandemmertjes kieperden de kleinkinderen Egmonds strandzand naar beneden in het graf.

Het is een film, dacht ik. 
Het is een Franse film!

 
 

Onconventioneel en zelfbewust

heb je je losgemaakt van ons

Nu lig je daar

zo onbereikbaar ver

en toch

zó onwezenlijk dichtbij

was je nog nooit